روانشناسی یادگیری

آشنایی با اثر فلین

آشنایی با اثر فلین

اثر فلین

جدای از رشد فناوری های بشر، نشانه ای موسوم به اثر فلین (Flynn effect) است که هوشمندتر شدن انسان در دنیای امروز را نشان می دهد؛ آزمونی برای سنجش هوش به نام مبدع آن یعنی «جیمز فلین» که محقق برجسته دانشگاه اوتاگو نیوزیلند بود، نامگذاری شده است.

جیمز فلین دریافت که نسل جدید در همه نقاط جهان، در آزمون های سنجش قدیمی در مقایسه با آزمون دهندگان قبلی، نمره های بالاتری کسب می کنند. آزمون های سنجش هوش (IQ) در طول یک قرن گذشته بارها تحت تجدید نظر قرار گرفتند و استانداردسازی شدند تا بتوانند این اثر را مورد بررسی قرار دهند.

جیمز فلین و بسیاری از پژوهشگران معتقدند، افزایش نمره IQ نشان دهنده بهبود شرایط محیط در دوره مدرن است؛

نیمی از میزان هوش ارثی و نیم دیگر ناشی از شرایط محیط است. به این معنی که غنی سازی و تقویت محیط پیرامون کودک به وسیله فرصت های دیگر، سبب رشد ضریب هوش در مراحل بعدی زندگی او می‌شود.

امکان تحصیل بیشتر، تغذیه بهتر و افزایش موارد تحریک کننده برای هوش فرد، می‌تواند این پدیده را تبیین کنند. اثر فلین Flynn effect مقدار ضریب هوش بشر یعنی (IQ) در طی زمان رو به افزایش است. به صورتی که نتایج نشان داده است، میزان متوسط این افزایش در طول ۷۰ سال گذشته، در برخی از نقاط دنیا به اندازه ۲۱ واحد است.

اثر فلین اصطلاحی است که به رشد مداوم و زیاد امتیازهای آزمون هوش در بیشتر مناطق دنیا اطلاق می شود.

اثر فلین

آزمون های هوش و بررسی اثر فلین

هنگامی که استاندارد سازی آزمون‌های ضریب هوشی (آی‌کیو) با گروهی از آزمون ‌دهندگان انجام می‌شود، بطور قراردادی، معدل نتایج را ۱۰۰، و انحراف معیار را ۱۵ یا ۱۶ امتیاز آی‌کیو در نظر می‌گیرند. وقتی آزمون‌های آی‌کیو تجدید نظر می‌شوند،  با کمک گروه جدیدی از آزمون‌دهندگان استانداردسازی می‌شوند، و این گروه معمولاً نسبت به گروه نمونه قبل دیرتر به دنیا آمده‌اند.

این بار هم، معدل امتیاز این گروه ۱۰۰ در نظر گرفته می‌شود. امّا وقتی آزمون‌دهندگان جدید با آزمون‌های قبلی سنجیده شوند، تقریباً همواره معدل امتیازشان بسیار بیش از ۱۰۰ می‌شود. امتیازهای آزمون ها، از نخستین بار که گرفته ‌شدند، همیشه به طور پیوسته افزایش یافتند و روندی تقریباً خطّی داشته ‌اند.

در آزمون ماتریس‌های پیش‌ رونده ریون، در دو منطقه مختلف در جهان، در هر منطقه دو گروه از آزمون‌دهندگان که دارای ۱۰۰ سال اختلاف سنی بودند؛

با هم مقایسه شدند و در هر دو نتایجه گروهی که ۱۰۰ سال جوان تر بودند، بسیار بهتر از نتایج گروه دیگر بود. چنین نتیجه ای در بسیاری از مناطق دیگر جهان نیز دیده شده‌ است، البته میزان آن از جایی به جایی دیگر متفاوت است.

اثر فلین

اثر فلین و تاثیر آن در نخبگی

در باره اصطلاح ” اثر فلین” می گویند: در هر دهه؛ ضریب هوشی افراد، حدود سه واحد افزایش می یابد. به همین علت به این نتیجه رسیدند که میزان ضریب هوشی ناشی از ژنتیک نبوده و وراثتی نیست، بلکه می‌تواند ارتقا بیابد.

اینطور به نظر می رسد که هوش افراد در حال افزایش است. همه نسل ها از با هوش تر بودن نسل های جدید می گویند. پدر بزرگ و مادربزرگ ها نیز از پدران خود باهوش تر به نظر می رسیدند. آیا می توان به این نتیجه رسید که نسل گذشته ما نسبت به ما دارای سطح هوش پایین تری بودند؟

چطور سطح هوشی ما به شکلی متفاوت به شکل امروزی رقم خورده نسبت به اجداد ما تکامل یافته است؟ چطور در طول زمان، نمرات عمومی آی کیو تغییر می کند؟ این تاثیر باید حتما محیطی باشد، چون قطعا یک جهش ژنتیکی در مدت کوتاه چنین اثری نمی تواند داشته باشد. برخی در مورد علت اثر فلین اینطور اظهار نظر کرده اند که؛

دلایلی همچون تحصیلات بالاتر والدین، تغذیه بهتر، کم شدن بیماری ها، رشد علم و تکنولوژی، محیط آموزشی غنی و همراه با فناوری ها باعث وقوع این پدیده شده اند. یک دیدگاه علمی دیگر؛ توجه بهتر و بیشتر والدین و مربیان را به امر آموزش، سلامت و بهداشت را دلیل این امر می دانند.

به همین دلیل هم می گوئیم که؛ محیط تاثیر بسیاری در افزایش نخبگی داشته است. استنبرگ نیز در این باره از اثر فلین نام می برد. این پدیده از افزایش صعودی نمره های آزمون های هوش در طول زمان، می گوید. گویا افراد در حال باهوش تر شدن هستند.

به این دلیل احتمال اینکه افراد زیادی، عملکردی در حد “باهوش، تیزهوش، نخبه و نابغه” داشته باشند، زیاد است. این پدیده برای آنها که تصور می کردند، بهره هوشی مفهومی ایستا و نامتغیر است؛ بسیار شگفت آور و تکان دهنده است. به این صورت است که باید بگوییم که؛

مدرسه های تیزهوشان با تمرکز و اصرار بر روش های شناخت سنتی مانند: ابزار ریاضی برای سنجش هوش، خطای بزرگی را مرتکب شده اند.

این به این معنی است که؛ بعضی از کودکان که به عنوان نخبه معرفی نشده اند، می توانستند توانایی و استعداد نقش آفرینی در رشته خود داشته باشند و نیز نقش عمده ای در انجام کارهای بزرگ ایفا کنند و بالعکس بعضی از افراد که تیزهوش شناخته شدند، احتمالا استعداد کمتری داشتند.

مثلا امکان دارد که دانش آموزان اقلیت محروم، توانایی رشد در شغل خود را داشته باشند، اما به علت روش های سنجش اشتباه، نظام آموزشی استعداد آنها را به رسمیت نشناخته است و در نتیجه آن ها فرصت نشان دادن استعداد خود را هرگز پیدا نکردند.

آی کیو

نظر فلین درباره هوش زنان و مردان

از هنگام ثبت کردن نتیجه های آزمون ضریب هوشی که در یک قرن پیش انجام شد، به طور متوسط زن ها رتبه پایین‌تری نسبت به از مرد ها داشتند. اما مطالعاتی که جیمز فلین انجام داد، نشان داد که نه تنها فاصله مردها و زن ها در این موضوع کاهش یافته است، بلکه زنان از مردها پیشی گرفته‌اند. اما دلیل وقوع این اتفاق یعنی رشد ضریب هوشی در زنان نسبت به مردان چیست؟

جیمز فلین اینگونه به این سوال پاسخ می‌دهد: “یک نظریه این است که لوازم مدیریت زندگی در دنیای امروز، مانند: اداره خانواده و هم زمان داشتن شغل، سبب شده تا زن ها به علت وظایف چندگانه‌ ای که دارند؛ باهوش‌تر شوند. نظریه بعدی هم این است که زن ها همیشه قادر بودند که در آزمون‌های ضریب هوشی امتیازهای بالاتری بدست بیاورند، اما این توانایی به تازگی آشکار شده است.

به گفته جیمز فلین، نیازهای عصر مدرن باعث افزایش استانداردهای هوشی انسان‌ها شده است: در صد سال گذشته مردان و زنان به تدریج در آزمون‌های ضریب هوش پیشرفت‌های بیشتری کرده‌اند، ولی سرعت رشد زنان بیشتر بوده است.

محققان می گویند؛ افزایش هوش انسان ناشی از مدرنیته است. پیچیدگی موجود در دنیای مدرن امروز، مغز انسان را وادار به انطباق کرده و در نتیجه ضریب هوش افزایش یافته است. فلین در این باره می‌گوید:‌ “مغز انسان‌ مدرن به شیوه‌ای خاص و متفاوت در حال رشد بوده و پیچیدگی شناختی آن افزایش یافته است”.Bottom of Form

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا
error: اخطار: مطالب این سایت محافظت شده است !!