اختلالات

آشنایی با اختلال دوقطبي

آشنایی با اختلال دوقطبي

اختلال دوقطبی یا اختلال افسردگی _ شیدایی یکی از اختلالات خلقی است که در آن فرد دچار نوسانات روحی می شود. چند حالت خلقی وجود دارد:
  1. خلق افسرده: احساس شديد افسردگي و بدحالی و …
  2. خلق شيدا: احساس خوشحالی بسيار و نااميدي
  3. خلق مختلط: برای مثال، خلق پایین و افسرده به همراه بي قراري و به موازات آن، فعاليت بيش از حد که به علت وجود حالت شيدائي در فرد است.
میزان شيوع اختلال دوقطبي:

در بین هر 100 نفر فرد بزرگسال، یک نفر در طول عمر خود دچار اين اختلال دوقطبي مي شود. زمان وقوع این اختلال معمولا بعد از سنين نوجواني است. این اختلال در سنین بیشتر از 40 معمول نیست. همچنین شیوع این بیماری بین زنان و مردان به یک میزان است.

انواع اختلال دوقطبي
  1. اختلال دو قطبي نوع1

در این نوع لااقل یکبار و به مدت یک هفته خلق فرد، شيدا است. بيشتر بیماران، خلق افسرده را نیز تجربه مي‌کنند. ولي برخی از آنها هستند که، فقط دچار خلق شيدائي می شوند. طول مدت خلق شيدايي در صورت عدم درمان، حدودا بين 3 تا 6 ماه است و خلق افسرده در صورت عدم درمان، 6-12 ماه طول می کشد.

اختلال دو قطبي نوع 2

در اين نوع، دوره خلق افسرده شديد بوده و بيشتر از يک دوره دارد. در حالی که میزان شدت خلق شيدايي کم است.

علل اختلالات دوقطبي

تاکنون دليل روشنی براي اين اختلال شناخته نشده است، اما طبق تحقيقات؛ اختلال دوقطبي ریشه ای ارثي و ژنتیکی دارد. عوامل محیطی مانند سابقه کودک آزاری و فشار روانی بلند مدت نیز می تواند سبب بروز اختلال دوقطبی شود. بروز مشکل در بخش کنترل حالت های روانی در مغز، منجر به ابتلا به این اختلال می شود. به همین علت است که این اختلال با دارو قابل درمان است.

اختلال دوقطبی

علائم اختلالات دو قطبي

تنوع علائم دو گونه است و که بستگی به وجود خلق افسرده یا شیدایی دارد.

  1. افسردگي: در اختلال دوقطبي میزان افسردگي بسيار شديد است. در اين شرایط حس افسردگي براي طولاني مدت دوام دارد. تا جایی که انجام امور عادي زندگي را غير ممکن یا دشوار می کند.
حالات فرد افسرده

وضعیت روحی

  • حس غم دائمی
  • میل به گريستن بدون دلیل
  • از دست دادن رغبت به همه چيز
  • عدم لذت بردن از لذت هایقبلی
  • حس بي ارزشي
  • حس بي قراري و آشفتگي
  • عدم اعتماد به نفس
  • زودرنجي و حساسیت

وضعیت فکري

  • فقدان تفکر مثبت
  • عدم توان تصميم گيري
  • عدم توان تمرکز
  • فکر به خود کشي

وضعیت جسمي

  • کاهش اشتها و وزن
  • مشکل در خواب
  • سحرخیزی شدید
  • حس خستگي کامل
  • يبوست
  • عدم تمايل به رابطه جنسي
  1. شيدايي: شيدايي حس خوشحالي افراطی و خوش بيني بيش از حد است. ممکن است اين وضعیت به حدی شديد باشد که قدرت تفکر طبیعی و قضاوت صحیح را در شما با مشکل مواجه کند. می تواند سبب بروز تفکرات عجيب درباره خودش شود و منجر به اتخاذ تصميمات اشتباه، شرم آور و خطرناک شود. وجه اشتراک مشخصات حالت شیدایی با افسردگی این است که فرد در هر دو این حالات، قادر به انجام امور کار و زندگی و مدیریت روابط خود نیست.

دو قطبی

مشخصات فرد دچار اختلال شیدایی:

وضعیت روحي

  • بسيار شاد و خوش بین و هیجانزده
  • عصبي شدن نسبت به افرادی که خوش بینی شدید شما را ندارند.
  • احساس برتری بیش از حد

وضعیت فکري

  • ذهن پر از ايده
  • پريدن از يک ايده يه ايده ديگر
  • شنيدن صداهايي که ديگران نمي‌شنوند

وضعیت جسمي

  • بي ميلی يا ناتوانی در خوابيدن
  • پر انرژي
  • افزايش تمايل به رابطه جنسي

وضعیت رفتاري

  • بلندپروازی و اهداف غير واقعي
  • بسيار فعال و پرتحرک
  • رفتارهاي نا معمول
  • حرف زدن سريع و نامفهوم
  • گرفتن تصميمات عجولانه و همراه با تبعات مصيبت بار
  • ولخرجي
  • صميميت زياد
  • بروز احساسات بیش از اندازه

فرد در اواسط دوره شيدايي براي اولين بار؛ معمولا متوجه چيز غير طبیعی نمی شود. حتي اطرافیان او نيز ممکن است متوجه نشوند. در اين وضعیت فرد به مرور در انجام کارهای روزمره خود و ارتباطات خود دچار مشکل می شود.

علائم جنون(Psychotic): در صورت تشدید هر دو نوع اختلال دوقطبی، علائم جنون در فرد بروز پیدا می کند.

  1. جنون در حالت شيدايي: علائم اين حالت شامل احساس خود بزرگ بيني است. برای مثال خود را دارای ماموريتی مهم و قدرتی بسيار زياد می داند.
  2. جنون در حالت افسردگي: حس گناه شديد، حس بدترين بودن و حتي عدم وجود

داشتن عقاید نامعقول و توهم در زمینه حواس پنجگانه. برای مثال؛ دیدن یا شنیدن و … چیزهایی که وجود ندارند. در گذشته اعتقاد بر این بود که بین دو حالت اختلال یعنی حالت افسرده و شیدایی؛ فرد خلق متعادل دارد. اما در حال حاضر این تفکر رد شده است و اعتقاد بر این است که با وجود بهبود ظاهری احتمال تداوم علائم افسردگی خفیف و مشکلات ذهنی وجود دارد.

دارودرمانی

پیشگیری از اختلال دوقطبی

تثبیت خلق: چند نوع تثبيت کننده معرفی شده است و معمولا نيز براي درمان صرع استفاده می شوند.

  1. ليتيوم
  2. سديم والپروت
  3. اولانزاپين

لیتیوم:

  • نوعی نمک معدنی
  • موثرترین تثبیت کننده
  • پنجاه سال است که به عنوان تثبيت کننده حالات خلقي مورد استفاده قرار می گیرد.
  • فرایند تاثیرگذاری آن روشن نيست.
  • حتما توسط روان پزشک تجویز شود.
  • تعيين میزان دقيق ليتيوم در بدن لازم است. مقدار کم آن بي اثر و مقدار زياد آن سمي است. بنابراين در چند هفته اول مصرف لیتیوم؛ بیمار باید آزمايش خون داده تا از مناسب بودن میزان مصرفی لیتیوم مطمئن شود. میزان ليتيوم در خون به بستگي مقدار آب بدن دارد. اگر آب بدن کم باشد، درصد ليتيوم در خون افزایش یافته و احتمال بروز آثار منفي یا حتی سمي شدن خون وجود دارد.

اقدامات لازم برای پیشگیری از افزایش لیتیوم:

  • نوشیدن زیاد آب: مخصوصا در هوا گرم و يا فعاليت زياد
  • کاهش مصرف چای و قهوه . زیرا باعث افزايش ادرار می شود.

حداقل سه ماه زمان لازم است تا آثار ليتيوم آشکار شود. اما در عین حال سبب تغییر حالات بیمار مبتلا به اختلال می شود. اما با وجود بروز تغییر حالات، مصرف لیتیوم را باید ادامه داد.

اثرات جانبي

در چند هفته اول شروع مصرف، این آثار نامطلوب در فرد دیده می شود که با گذشت زمان بهبود مي‌يابند.

  • احساس تشنگي
  • ادرار زيادتر از معمول
  • افزايش وزن
  • تاري ديد
  • ضعيف شدن ماهيچه‌هاي بد
  • اسهال
  • لرزش ضعيف دستهااحساس بيمار بودن

اين آثار معمولا با کاهش دوز رفع مي شود.

عوارض سمی شدن خون توسط لیتیوم که؛ در صورت بروز این علائم، بايد بلافاصله به پزشک مراجعه کرد:

  • استفراغ کردن
  • تلو تلو خوردن
  • لکنت زبان

استفاده طولاني از ليتيوم منجر می شود به آسيب به کليه و غده تيروئيد. هر چند ماه يک مرتبه ضروری است که برای اطمینان آزمايش خون بدهیم. که در صورت وجود مشکل، مصرف ليتيوم را متوقف کرده و از يک جايگزين استفاده کنیم.

مشاهده بیشتر

دکتر نادر اباذری

فارغ التحصیل روانشناسی بالینی عاشق مطالعه و یادگیری

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا