روانشناسی مشاوره

اجتناب از دلبستگی چیست؟

معنای دلبستگی

معنای دلبستگی این است که فرد با گذشت زمان به مراقب خود وابسته شده و از با او بودن آرامش می گیرد و در زمان دوری از او دچار اضطراب و ترس می شود.

زمان شکل گیری احساس وابستگی به مادر از دوران جنینی انسان آغاز می شود. کیفیت ارتباط و حس عاطفی نوزاد با مراقب خود تعیین کننده کیفیت تعامل او با دنیای اطرافش است.

نیاز انسان به دلبستگی از نیازهای مستقل و اولیه او است که بر شکل گیری شخصیت تاثیرگذار است. از روی سبک دلبستگی کودکان می توان نحوه ارتباط فرد در بزرگسالی را پیش بینی کرد.

اگر رابطه کودک با والدین خود در سنین پایین به درستی شکل بگیرد، کودک دنیا را جایی قابل اعتماد تصور می کند. در غیر این صورت دیدگاه بدبینانه به جهان پیدا کرده و احساس ناامنی می کند.

انواع دلبستگی

دلبستگی ایمن

این نوع دلبستگی در کودکانی دیده می شود که والدین شان به نیازهای کودک واقف و حساس هستند.

دلبستگی اجتنابی

کودکان دارای این نوع دلبستگی، پاسخگویی والدین خود را به نیازهایشان تجربه نکرده اند.

دلبستگی اضطرابی

والدین این کودکان پاسخگوی همیشگی به نیازهای کودک را نداشته اند.

دلبستگی نامشخص

این نوع دلبستگی زمانی ایجاد می شود که کودک در عین نیاز به خانواده، از آن ها ترس هم دارد.

اجتناب از دلبستگی چیست؟

دلبستگی دوری جو و جدایی طلب هم خوانده می شود که زمانی اجتناب از دلبستگی را می بینید که:

والدین فرد شخصیتی بی اعتنا و عیب جو باشند. در این صورت فرد در روابط خود نسبت به محبت دیگران دچار تردید است و محبت دیگران را به خود باور نمی کند. این احساسات به این دلیل در فرد ایجاد شده، چون همواره به احساس والدین به خود مشکوک بوده است.

در اجتناب از دلبستگی کودک علاقه ای به ارتباط با والد خود نشان نمی دهد. تا جایی که حتی حضور یا عدم حضور او برایش مهم نیست. در مواردی که والدین افرادی سخت گیر و کنترل گر باشند هم ممکن است کودک دچار دلبستگی اجتنابی باشد.

زیرا سختگیری سبب شده که کودک، دوری از والدین کنترل گر را به ارتباط با آن ها ترجیح دهد. گاهی حتی ممکن است که کودک غریبه را به والد خود ترجیح دهد.

این کودکان در سنین بزرگسالی رفتارهایی همچون پرخاشگری و کم رویی خواهند داشت و قادر به ایجاد روابط صمیمی با دیگران نیستند.

دلبستگی

دلایل

هر گاه انسان به چیز یا کسی گرایش دارد، برایش دشوار خواهد بود که برخلاف احساس و تمایل خود عمل و حس خود را سرکوب کند. قطعا هر موجودی در این شرایط تحت فشار قرار خواهد گرفت.

تحمل این فشار روانی نیز تبعاتی به دنبال دارد. بسته به طول مدت زمان این رفتار، میزان صدمات روحی به فرد نیز بیشتر خواهد بود. واضح است که این رفتار، اتفاقی طبیعی تلقی نمی شود و نوعی بیماری روحی است که نیاز به پیگیری، توجه و درمان دارد.

اجتناب از دلبستگی در اوایل کودکی شکل می گیرد. این شرایط در فردی رخ می دهد که در دوران کودکی برای نیازها و کمبودهای خود، پاسخ های مورد نیاز را دریافت نمی کند. در نتیجه این کودک در سنین بعدی زندگی خود به سمت استقلال جسمی و عاطفی سوق پیدا می کند.

این افراد با وجود اجتناب از ابراز رفتارهای احساسی، مانند انسان های طبیعی نیازهای عاطفی و جسمی دارند، اما به علت شرایط نا مطلوبی که تجربه کرده اند، مایلند که به تنهایی خود را تامین کرده و تکیه به خود داشته باشند. اما قطعا سرکوب نیازها، آسیب های روحی و روانی بسیاری را به آن ها وارد می کند.

دلبستگی اجتنابی در بزرگسالی

آزمایشات نشان داده اند که کودکانی که به اجتناب از دلبستگی دچار هستند، زمانی که سرپرست و والدشان از اتاق بیرون می رود، آرام هستند، اما پس از بازگشت والدین، کودک از برقرار کردن ارتباط پرهیز می کند تا جایی که در مقابل برقراری رابطه مجدد مقاومت نیز می کند.

همان طور که ذکر شد، این رفتارها به این معنی نیست که کودک از نبود والدین دچار پریشانی نمی شود. خیر! این کودکان نیز مانند کودکان طبیعی از دوری از خانواده خود حس ناخوشایند و آشفتگی دارند.

دلبستگی از سنین نوزادی آغاز می شود. هر گاه که تلاش های مکرر انسان در سنین پایین توسط بزرگتر و والدین و سرپرست، رد شود؛ سبب می شود که کودک میل و خواست خود را سرکوب کرده و پریشانی خود را تحمل کرده و بروز ندهد.

در شیرخوارانی که ممکن است والدین شان به طور مداوم در دسترس وی نباشند نیز اجتناب از دلبستگی شکل می گیرد. تا جایی که نوزادان با این سبک دلبستگی، از گریه و ابراز نیاز و احساسات بیرونی که مکررا بی پاسخ مانده اند، دلسرد می شوند.

اجتناب از دلبستگی در کودکان منجر به رفتارهایی در بزرگسالی می شود. برای مثال: افراد ارتباط خود با نیازهای شان قطع کرده و فقط به خود تکیه کرده و تنها به خود اعتماد می کنند.

در نتیجه، این افراد به ندرت اتفاق می افتد که از کسی کمک بخواهند. با وجود اینکه این افراد هم مانند افراد با دلبستگی طبیعی، در موقعیت های اضطراب آور تحت فشار قرار می گیرند، اما یاد گرفته اند که خودشان دردهای خود را تسکین دهند.

سبک دلبستگی

خصوصیات والدین این نوع افراد

  • عدم دانش کافی درباره حمایت از کودک خود
  • عدم توان همدلی با کودک
  • اشتغال زیاد با مسئولیت های خود
  • نداشتن حس تعهد
  • والدین دچار دلبستگی اجتنابی

عواقب دلبستگی های نا ایمن

  • عزت نفسپایین
  • استقلال یا وابستگی شدید به دیگران
  • اعتماد به نفس کاذب
  • ناتوانی در مدیریت بحران
  • افسردگی

دلبستگی در بزرگسالان

خصوصیات بزرگسال با اجتناب از دلبستگی

  • عدم ابراز تمایل به صمیمیت و عشق
  • پرهیز از وابسته شدن به دیگران
  • انزوا و کناره گرفتن از جمع
  • تحمل شرایط سخت به تنهایی
  • عدم ابراز شکایت از چیزی
  • در هنگام نارضایتی از دیگران قهر و اخم می کنند.
  • سرکوب خاطرات منفی
  • ترس از طرد شدن
  • دوری از گفتگوهای نامطلوب
  • میل زیاد به استقلال طلبی
  • هنگام بدبینی به دیگران احساس عزت نفس پیدا می کنند.
  • تمرکز و توجه بیش از حد بر راحتی و آسایش خود

راه های پیشگیری از اجتناب از دلبستگی

  • حساسیت و توجه والدین به احساسات کودک خود
  • تشویق کودک به ابراز خواسته ها
  • دادن حس امنیت در مقابل رفتارها و اعمالش
  • در مواقع ارتکاب اشتباه از سوی کودک، اجازه ندهند که کودک بیش از اندازه دچار ترس یا شرم شود.
  • اگر والدین به دانش و درک خود نسبت به کودک تردید دارند، لازم است که با متخصص روانشناسی کودک مشورت کنند.
مشاهده بیشتر

دکتر نادر اباذری

فارغ التحصیل روانشناسی بالینی عاشق مطالعه و یادگیری

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا